عوارض ارتودنسی چیست؟ علائم طبیعی، مشکلات قابل پیشگیری و زمان مراجعه

آخرین بروزرسانی: 16 اردیبهشت 1405

بررسی علمی محتوا: دکتر نبی، دندانپزشک در ونک تهران

اگه درباره عوارض ارتودنسی نگران هستی، اول این رو بدون: هر چیزی که بعد از شروع درمان حس می کنی، لزوما عارضه نگران کننده نیست. بعضی تغییرات مثل درد و فشار دندون ها، کمی لق شدن، زخم سطحی یا سختی موقت در غذا خوردن معمولا بخشی از روند درمان هستن. در مقابل، بعضی مشکلات بیشتر به بهداشت ضعیف، مراقبت نادرست یا نیاز به بررسی دقیق مربوط میشن. این مقاله کمک میکنه فرق این دو رو راحت تر بفهمی.

عوارض ارتودنسی در یک نگاه

آیا هر مشکلی بعد از ارتودنسی عارضه محسوب میشود؟

نه. در ارتودنسی دندون ها با نیروی کنترل شده حرکت میکنن، پس طبیعیه که دهان و دندون چند روزی برای سازگار شدن زمان بخوان.

چیزی که مهمه فقط اسم علامت نیست؛ شدت، مدت، روند بهتر شدن و نشونه های همراه اهمیت بیشتری دارن. اگه علامت خفیف باشه، بعد از نصب یا تنظیم دستگاه شروع شه و کم کم بهتر شه، معمولا در محدوده طبیعی درمان هست. اما اگه شدید باشه، بیشتر شه، طول بکشه یا با التهاب و علائم غیرعادی همراه شه، بهتره بررسی شه.

عوارض شایع و معمولا موقتی ارتودنسی

درد و فشار بعد از نصب یا تنظیم ارتودنسی

درد و فشار دندون ها یکی از رایج ترین حس هایی ست که بعد از شروع ارتودنسی یا تنظیم دستگاه تجربه میشه. این حس به خاطر نیرویی هست که دندون ها رو به مرور جابه جا میکنه.

معمولا این حالت در چند روز اول بیشتر حس میشه و بعد کمتر میشه. شدت اون در افراد مختلف فرق داره، اما در بیشتر موارد قابل کنترله.

برای کمتر شدن ناراحتی، چند روز اول غذاهای نرم بخور، سراغ خوراکی های سفت نرو و اگه برات تجویز شده از مسکن مناسب استفاده کن. فشار دادن دندون ها با زبان یا امتحان کردن لق بودنشان معمولا فقط حساسیت رو بیشتر میکنه.

لق شدن خفیف و کنترل شده دندان

لق شدن دندون در ارتودنسی همیشه نشانه مشکل نیست. وقتی دندون در حال حرکته، ممکنه مدتی کمی متحرک تر از قبل به نظر برسه.

اگه این حالت خفیف باشه، معمولا بخشی از روند درمان هست. چیزی که باید جدی گرفته شه، لق شدن ناگهانی، شدید یا همراه با درد زیاد و ناراحتی غیرعادیه.

بهتره دندون رو مدام با زبان یا انگشت تکان ندی و روند درمان رو طبق ویزیت های منظم ادامه بدی.

زخم دهان و تحریک لب و گونه

براکت، سیم یا قلاب ها ممکنه در روزهای اول به لب، گونه یا زبان گیر کنن و زخم های سطحی ایجاد شه. این اتفاق در شروع درمان یا بعد از بعضی تنظیم ها دور از انتظار نیست.

این زخم ها معمولا موقتی هستن و با عادت کردن دهان کمتر میشن. اگه زخم عمیق شد، خیلی دردناک بود یا مدت زیادی موند، بهتره بررسی شه.

برای کمتر شدن آزار، میتونی روی قسمت اذیت کننه موم ارتودنسی بذاری. دستکاری کردن سیم یا براکت در خانه کار درستی نیست.

سختی غذا خوردن یا حرف زدن در روزهای اول

بعد از شروع درمان، ممکنه چند روز اول جویدن برات سخت تر باشه یا موقع حرف زدن حس کنی دهانت مثل قبل راحت نیست. این حالت بیشتر به وجود دستگاه و تغییر شرایط داخل دهان مربوطه.

در بیشتر افراد، این مشکل موقتیه و طی چند روز تا یکی دو هفته بهتر میشه. غذاهای نرم، لقمه های کوچیک و آروم تر غذا خوردن این دوره رو راحت تر میکنه.

عوارضی که بیشتر به بهداشت ضعیف مربوط میشن

بخش مهمی از مشکلاتی که به اسم عوارض ارتودنسی دندون یا حتی ضررهای ارتودنسی شناخته میشن، در واقع از خود درمان نیستن. براکت ها و سیم ها فقط تمیز کردن دندون ها رو سخت تر میکنن. اگه پلاک و باقی مانده غذا خوب پاک نشن، احتمال بعضی مشکلات بالا میره.

پوسیدگی و لکه سفید اطراف براکت

خود ارتودنسی به تنهایی باعث پوسیدگی نمیشه. مشکل وقتی پیش میاد که اطراف براکت ها خوب تمیز نشه و پلاک میکروبی مدت زیادی روی دندون بمونه.

یکی از اولین نشانه ها میتونه لکه سفید اطراف براکت باشه؛ یعنی جایی که مینای دندون شروع به از دست دادن مواد معدنی کرده. اگه این وضعیت ادامه پیدا کنه، احتمال پوسیدگی بیشتر میشه.

مسواک نزدن دقیق، مصرف زیاد خوراکی های شیرین و تمیز نکردن دور براکت ها از عوامل مهم این مشکل هستن.

التهاب، خونریزی و بوی بد دهان

اگه پلاک میکروبی نزدیک لثه جمع شه، لثه ممکنه قرمز، متورم یا حساس شه. خونریزی موقع مسواک یا نخ دندون هم خیلی وقت ها به همین التهاب مربوطه.

بوی بد دهان در دوران ارتودنسی هم معمولا به باقی ماندن غذا، تجمع پلاک یا التهاب لثه برمیگرده، نه خود دستگاه. اگه با بهتر شدن بهداشت این علائم کم نشدن، بهتره وضعیت دندون و لثه بررسی شه.

تجمع پلاک  میکروی و سخت تر شدن تمیز کردن دندان ها

در ارتودنسی ثابت، اطراف براکت، زیر سیم و کنار لثه جاهایی هستن که پلاک راحت تر جمع میشه. به همین خاطر تمیز کردن دندون ها نسبت به قبل زمان و دقت بیشتری میخواد.

اگه همون روش قبلی مسواک زدن رو بدون دقت کافی ادامه بدی، ممکنه بعضی قسمت ها تمیز نمونن. برای همین، تکنیک درست مسواک زدن و استفاده از ابزار مناسب اهمیت زیادی داره.

تفاوت عوارض ارتودنسی نامرئی، ثابت و متحرک 

عوارض کمتر شایع اما مهم ارتودنسی

این مشکلات در همه افراد دیده نمیشن، اما خوبه دربارشون آگاه باشی تا اگه لازم شد به موقع پیگیری کنی.

تحلیل ریشه دندون

تحلیل ریشه در ارتودنسی یعنی بخشی از طول ریشه دندون در طول درمان کمتر شه. این اتفاق در همه بیماران نمیفته و اگه هم رخ بده، در خیلی از موارد محدوده.

ریسک اون میتونه با عواملی مثل شکل ریشه، سابقه ضربه، بعضی شرایط دندونی و نوع حرکت دندون ارتباط داشته باشه. به همین دلیل، گاهی لازم میشه روند درمان با معاینه و رادیولوژی دقیق تر پیگیری شه.

آسیب به مینا در صورت مراقبت یا برداشت نادرست

مینای دندون لایه سخت بیرونی دندون هست. نیروی کنترل شده ارتودنسی معمولا مستقیم به مینا آسیب نمیزنه.

مشکل بیشتر زمانی پیش میاد که پلاک میکروبی اطراف براکت ها بمونه، بهداشت ضعیف باشه، لکه سفید ایجاد شه یا در پایان درمان، براکت و چسب به شکل غیراصولی برداشته شن. یعنی آسیب مینا بیشتر به شرایط نگهداری و نحوه برداشت براکت مربوطه، نه خود حرکت دادن دندون ها.

برای کمتر شدن این ریسک، تمیز کردن دقیق دندون ها و برداشتن اصولی براکت اهمیت داره.

حساسیت یا آلرژی به اجزای دستگاه

حساسیت به اجزای دستگاه ارتودنسی شایع نیست، اما در بعضی افراد ممکنه نسبت به فلزات، کش ها یا بعضی مواد دندونی واکنش ایجاد شه.

اگه تورم، خارش، سوزش غیرعادی یا قرمزی شدید و ماندگار داشتی، لازمه این موضوع بررسی شه. البته هر زخم یا سایش دهانی به معنی آلرژی نیست.

برگشت درمان بعد از پایان ارتودنسی

برگشت دندون بعد از ارتودنسی یکی از نگرانی های رایجه. بعد از برداشتن براکت، دندون ها برای ثابت موندن در موقعیت جدید به زمان نیاز دارن.

اگه ریتینر درست استفاده نشه، ممکنه بخشی از نتیجه درمان برگرده. پس این موضوع بیشتر به مرحله نگهداری بعد از درمان مربوطه.

عوارض ارتودنسی اشتباه یا درمان غیر اصولی

بخشی از مشکلات ارتودنسی ممکنه به خود درمان اصولی ربط نداشته باشه و بیشتر از طرح درمان ضعیف، بررسی ناکافی، فشار نامناسب یا پیگیری نامنظم ایجاد شه. در این شرایط، احتمال درد طولانی، حرکت نامناسب دندون ها، آسیب به بافت های اطراف دندون یا در بعضی موارد تحلیل ریشه بیشتر میشه.

برای همین، ارزیابی دقیق قبل از شروع درمان و ویزیت های منظم در طول کار اهمیت زیادی دارن. اگه روند درمانت با درد مداوم، تغییرات غیرمنتظره یا مشکل در جفت شدن دندون ها همراه شده، بهتره موضوع رو زودتر با دندانپزشک مطرح کنی.

عوارض ارتودنسی نکردن چیست؟

گاهی نپرداختن به مشکل نامرتبی دندون ها هم میتونه دردسرساز شه. در بعضی افراد، به هم ریختگی دندون ها باعث سخت تر شدن تمیز کردن، افزایش احتمال پوسیدگی و التهاب لثه، سایش بعضی دندون ها یا اختلال در جویدن میشه.

البته این به معنی اون نیست که همه افراد حتما به ارتودنسی نیاز دارن. تشخیص نهایی فقط با معاینه، بررسی نوع ناهنجاری و شرایط دندون و فک انجام میشه.

چه زمانی باید برای عوارض ارتودنسی به دندانپزشک مراجعه کنی؟

اگه یکی از این نشانه ها رو داری، بهتره برای بررسی اقدام کنی:

• درد شدید یا دردی که بعد از چند روز کمتر نمیشه
• زخم دهانی که خوب نمیشه یا بدتر میشه
• خونریزی یا التهاب شدید لثه
• لق شدن غیرعادی یا ناگهانی دندون
• شکستن براکت، بیرون زدن سیم یا آسیب به دستگاه
• بوی بد دهان همراه با درد، التهاب یا نشونه های پوسیدگی
• تورم، خارش، سوزش غیرعادی یا علائم حساسیت
• تب، ورم واضح صورت، ترشح یا درد ضربان دار

اگه مطمئن نیستی علامتی که داری طبیعیه یا نه، منتظر شدیدتر شدنش نمون.

چطور از عوارض ارتودنسی پیشگیری کنی؟

بیشتر مشکلات قابل پیشگیری ارتودنسی با چند عادت ساده کمتر میشن. لازم نیست کار پیچیده ای انجام بدی، اما باید مراقبت روزانه رو جدی بگیری.

مسواک ارتودنسی رو دقیق استفاده کن

اطراف براکت ها، کنار لثه و همه سطوح دندون باید با دقت تمیز شن. فقط تعداد دفعات مسواک زدن مهم نیست؛ روش و حوصله ای که برای تمیز کردن میذاری هم مهمه.

از نخ دندان مناسب یا واترجت کمک بگیر

تمیز کردن بین دندون ها در دوران ارتودنسی سخت تر میشه. نخ دندون مخصوص ارتودنسی، فلاس تریدر یا واترجت میتونه این کار رو راحت تر کنه.

دهانشویه رو فقط در صورت نیاز مصرف کن

دهانشویه در بعضی شرایط کمک کننده ست، اما جای مسواک و نخ دندون رو نمیگیره. استفاده بی برنامه از اون هم لزوما بهتر نیست.

رژیم غذایی مناسب داشته باش

خوراکی های خیلی سفت، چسبنده و قندی هم میتونن به دستگاه فشار بیارن و هم تمیز کردن دندون ها رو سخت تر کنن. بهتره مصرفشون رو محدود کنی.

ویزیت های منظم رو عقب نینداز

جلسات پیگیری فقط برای تنظیم دستگاه نیستن. در این ویزیت ها روند حرکت دندون ها، وضعیت دستگاه و نشانه های احتمالی مشکل هم بررسی میشه.

کش، پلاک یا الاینر رو درست استفاده کن

اگه برات کش، پلاک یا الاینر تجویز شده، استفاده منظم از اون روی نتیجه درمان اثر مستقیم داره. کم و زیاد کردن خودسرانه معمولا به نفع درمان نیست.

بعد از درمان، ریتینر رو جدی بگیر

مرحله نگهداری بخشی از خود درمان هست. استفاده درست از ریتینر کمک میکنه دندون ها در موقعیت جدید بمونن و احتمال برگشت کمتر شه.

جمع بندی عوارض ارتودنسی

عوارض ارتودنسی رو باید واقع بینانه دید. بعضی علائم مثل درد، فشار، زخم سطحی یا کمی لق شدن معمولا بخشی از روند طبیعی درمان هستن. در مقابل، مشکلاتی مثل التهاب لثه، لکه سفید، پوسیدگی، بوی بد دهان یا آسیب مینا بیشتر به تمیز نکردن درست دندون ها یا مراقبت نادرست مربوط میشن.

اگه یکی از این علائم برات نگران کننه شده، معاینه توسط دندانپزشک با تجربه ارتودنسی میتونه مشخص کنه که شرایطت طبیعیه یا نیاز به بررسی بیشتر داره.

برای رزرو وقت و مشاوره در ونک تهران با مطب دکتر نبی تماس بگیر:

تماس تلفنی:

02188873135

02188873136

09912806784